چاپ

مهندسی ترافیک

مهندسي ترافيك بخشي از مهندسي حمل و نقل است كه به مباحثي درخصوص برنامه ريزي، طراحي و عمليات ترافيكي راه ها و شبكه ارتباطي مي پردازد. طبق تعريف پروفسور W.R.Blunden «مهندسي ترافيك علم اندازه گيري آمد و شد و سفر، مطالعه قوانين مربوط به جريان ترافيك و توليد ترافيك و كاربرد اين معلومات به صورت علمي و تخصصي، براي برنامه ريزي، طراحي، و عملكرد مناسب سيستم ترافيك به منظور ايجاد حركات مؤثر ايمن براي جابه جايي افراد و كالا مي باشد.»
لذا مهندسي ترافيك شامل كليه اجزايي است كه به نحوي با جريان ترافيك و توليد آن در ارتباط هستند و استفاده كنندگان از راه، وسيله نقليه، مشخصات جريان ترافيك، ظرفيت جاده ها، حمل و نقل عمومي، پاركينگ ها، تابلوها، علائم و چراغ هاي راهنمايي، پايانه ها، تصادفات و ايمني، كاربري اراضي، همه و همه زيربخش هايي از مهندسي ترافيك هستند.

 

 وضع قوانين و مقررات ترافيكي، آيين نامه ها و صدور مجوزها و حتي تأمين روشنايي خيابان ها و تابلوها اگرچه جزو وظايف اصلي مهندسان ترافيك محسوب نمي شوند اما با توجه به ارتباط اين مسائل به طراحي ترافيكي راه ها، به طريقي به مهندسي ترافيك مربوط هستند و بايد از نظرها و توصيه هاي مهندسان ترافيك درباره آنها بهره برداري گردد.
بنابراين مهندسي ترافيك شامل بسياري از مهارت ها، مهندسي ها و مديريت ها مي باشد كه در نتيجه امور برنامه ريزي، مديريت، طراحي، ساخت، اجرا، كنترل، نگهداري، بهينه سازي سيستم ها و امور سياسي در كار مهندسان ترافيك بسيار دخالت دارد. به همين دليل مهندسي ترافيك محدوده وسيعي از    مهارت ها را مي طلبد و به عوامل بسيار زيادي حساس مي باشد.

اهداف مهندسي ترافيك


تمام اهداف مهندسي نسبي است كه نسبت به يكديگر و هدف اصلي يعني ايمني بايستي به تعادل برسند. لذا اهداف عبارتنداز:
1.    ايمن سازي:
هدف اصلي مهندسي ترافيك، تأمين يك سيستم ايمني براي جريان ترافيك مي باشد كه شامل وسيله نقليه، راننده، جاده و قوانين و مقررات نيز مي شود.
2.    روان سازي:
انتخاب اين هدف از معضل ترافيك يعني شلوغي و توقف هاي متعدد و طولاني جريان ترافيك نشأت گرفته است.
3.    آسودگي و آسايش:
شامل خصوصيات فيزيكي وسايل نقليه و جاده ها مي باشد.
4.    دسترسي آسان و راحت
مربوط به آساني سفر و توانايي سيستم هاي حمل و نقل در سرويس دهي به نيازهاي سفر در زمان مناسب مي شود.
5.    اقتصادي بودن:
اين هدف نيز نسبي است. زيرا در سيستم هاي حمل و نقل نوين معمولاً ارزاني وجود ندارد. هريك از اركان ترافيك و ديگر سيستم هاي حمل و نقلي، ساخت و نگهداري، اجراي گسترده اي را مي طلبد كه الزاماً بايستي از طريق ماليات ها، عوارض و بعضاً از محل درآمدهاي اختصاصي تأمين گردد.
6.    سازگاري با محيط زيست:
سازگاري با محيط زيست مسئله بسيارپيچيده اي مي باشد كه در طول زمان اهميت آن افزايش   مي يابد. زيرا حمل و نقل تأثير منفي بر محيط زيست دارد و سازگاري با محيط زيست زماني بدست مي آيد كه بين تأثيرات منفي حمل و نقل و نياز به آن تعادل بهينه برقرار گردد.
چرا ترافيك به عنوان يك معضل معرفي شده است؟
ترافيك يك جريان آمد و رفت است كه مي توان آن را محصول توسعه ناميد. محصولي كه اگر اصول آن رعايت گردد حلاوت و شيريني آن عين عدالت است و به حق موجب گسترش عدالت در جامعه مي شود.
از سوي ديگر شلوغي و كندي جريان ترافيك باعث گرديده تا بعد منفي ترافيك در اذهان عمومي شكل گيرد. چرا كه انتظار از جريان ترافيك اينست كه آمد و رفت به مثابه يك جريان سيال و روان در حركت باشد و به فرض ثابت بودن ساير عوامل مؤثر در جريان ترافيك تقاطع ها و تلاقي ها مانعي در جريان ترافيك ايجاد ننمايند.
به هر صورت معضل ترافيك يك امر برهاني  و منطق بردار است كه مي توان دلايل آن را شناسايي و نسبت به رفع آن اقدام نمود. بدين منظور يكي از مهمترين چالش هاي ترافيك اينست كه مهندسين ترافيك از مفاهيم ترافيك و حمل و نقل و تأثيرات آن برروي پروژه هاي مختلف آگاهي كامل ندارند. اين افراد مي تواند شامل مسئولاني كه قدرت تصميم گيري دارند، افراد معمولي و صاحبان حرفه هاي مختلف مي شود.
از سوي ديگر اين بخش به مثابه بخش درمان كشور كه مردم با مصرف خودسرانه دارو به درمان خود مي پردازند گرفتار خود درماني است. زيرا حمل و نقل با زندگي همه افراد مرتبط است و به نوعي تمام افراد به طور مداوم باسيستم هاي حمل و نقل درگير هستند. درنتيجه هر فرد برداشت ويژه اي از حمل و نقل و ترافيك دارد كه عدم توجه به اصول حرفه اي آن منجر به سطحي نگري و درنهايت شاهد اقدامات غيراصولي دراين بخش مي باشيم.
نكاتي كه باعث مي شود تا ترافيك به عنوان يك معضل و بعضاً بحران تبديل شوند عبارتنداز:
1.    عدم توجه به معيارهاي صحيح شهرسازي درخصوص رعايت 25 درصد كل مساحت مناطق به سيستم هاي حمل و نقل
2.    تداخل حمل و نقل برون شهري و درون شهري بويژه در نقاط حساس و ترافيكي
3.    عدم وجود پاركينگ هاي (عمومي -  خصوصي) مناسب در معابر شهري
4.    تلاقي عابرين با عبور و مرور وسايل نقليه در برخي از نقاط حساس و ترافيكي
5.    عدم استفاده از چراغ هاي راهنمايي و رانندگي هوشمند
6.    وجود تقاطع هاي همسطح متعدد
7.    طولاني شدن اجراي پروژه هاي عمران شهري و عدم استفاده بهينه از اوقات شبانه روز بويژه در ساعات كاهش ترافيك
8.    عدم بكارگيري از نيروهاي راهور در زمان هاي مناسب و يا  اوج ترافيك
9.    فقدان شبكه حمل و نقل عمومي
10.    فرهنگ تفريح و خيابان گردي با وسيله نقليه
11.    ارزاني سوخت
اهداف مديريت ترافيك
1.    در مديريت ترافيك هدف جا به جايي وسيله نقليه نيست بلكه هدف انتقال افراد و كالاهاي آنهاست.
دراين راستا كارايي سيستم هاي حمل و نقل چند وجهي يا چندگانه در جهت بيشتر شدن و يا ارتقاي عملكرد هريك از سيستم هاي حمل و نقلي با توجه به كاهش هزينه هاي سفر در هر بخش مدنظر مي باشد.
2.    كاهش هزينه حمل و نقل عمومي نسبت به هزينه حمل و نقل شخصي بايستي براي مردم قابل لمس گردد. اين كاهش صرفاً مربوط به هزينه هاي ريالي نيست بلكه شامل هزينه هايي از جمله زمان سفر، احترام به حقوق اشخاص (فرد در صف اتوبوس زير دست و پاي ديگران له نشود)، قابل دسترس بودن در شرايط و زمان هاي مختلف است.
3.    افزايش نقش IT در زندگي مردم و همچنين در مديريت و نظارت بر ترافيك
4.    آموزش
آموزش براي جامعه هدف مهندسين ترافيك شهري -  مهندسين عمران شهري -  رانندگان      (هر گواهينامه الزاماً بايستي به همراه خود يك فرهنگ جديد وارد سيستم حمل و نقل نمايد) يك ضرورت است.




منابع:
كتاب مهندسي ترافيك                            مؤلف مهيار عرباني
جزوات درسي                                                

تماس با ما

88983197